Trà cung đình Huế – 16 vị thảo mộc dưỡng sinh

Trong tủ bếp của rất nhiều gia đình Huế luôn có một hộp trà cung đình. Không phải để đãi khách sang, mà để pha mỗi buổi chiều, rót ra bình thủy tinh, để nguội dần rồi cả nhà uống thay nước lọc. Thứ nước vàng hổ phách ấy đã quen thuộc đến mức người ta không còn coi là đặc sản nữa.

Nhưng với người phương xa, trà cung đình vẫn là một khám phá thú vị. Nó không giống trà xanh, cũng không giống trà thảo mộc đóng túi lọc trên siêu thị. Nó là một sự phối hợp.

Trà cung đình thực chất là gì?

Trà cung đình không phải một loại lá trà. Đó là tên gọi chung cho các công thức phối nhiều vị thảo mộc lành tính lại với nhau, theo tinh thần dưỡng sinh mà các ngự y trong cung xưa vẫn dùng. Người ta gọi là "cung đình" vì cách phối hợp cầu kỳ, nhiều vị, chú trọng sự cân bằng chứ không nhắm vào một tác dụng đơn lẻ.

Ngày nay các công thức phổ biến thường có từ 12 đến 16 vị, tùy nhà làm trà. Con số 16 được nhắc nhiều nhất và trở thành cách gọi quen thuộc.

Những vị thường gặp

• Hoa cúc: tạo hương thơm nhẹ, làm dịu vị của cả ấm trà.
• Atisô: góp vị đắng nhẹ và màu nâu vàng đặc trưng.
• Cỏ ngọt: nguồn ngọt tự nhiên, giúp trà ngọt hậu mà không cần thêm đường.
• Hồng táo, kỷ tử: tạo vị ngọt trái cây và màu đỏ ấm cho nước trà.
• Hoài sơn, cam thảo: làm nền, giúp các vị hòa vào nhau.
• Tim sen, hoa hòe, thảo quyết minh: những vị quen thuộc trong bài thuốc dân gian giúp thư giãn.

Điểm mấu chốt là không vị nào được nổi trội quá. Trà cung đình ngon là trà mà bạn không chỉ ra được vị nào đang chiếm ưu thế.

Vì sao nhiều người chọn trà cung đình cho buổi tối?

Lý do đơn giản nhất: trà cung đình không chứa caffeine, vì trong thành phần không có lá trà xanh. Bạn có thể uống lúc tám giờ tối mà không lo trằn trọc.

Lý do thứ hai là vị dễ chịu. Trà không chát, không đắng gắt, ngọt hậu nhẹ nên trẻ nhỏ và người lớn tuổi đều uống được. Nhiều gia đình dùng trà cung đình thay nước ngọt có ga trong bữa cơm, vừa dễ uống vừa yên tâm hơn.

Trà cung đình không phải thuốc. Nó là một thói quen dễ chịu, và đôi khi một thói quen dễ chịu duy trì được lâu còn giá trị hơn nhiều thứ mạnh mẽ nhất thời.

Pha trà cung đình đúng cách

Nhiều người pha trà cung đình như pha trà xanh, hãm chưa tới một phút rồi rót ra, và thấy nhạt. Đây là loại trà cần thời gian để các vị thảo mộc nhả ra hết.

• Tỷ lệ: khoảng 10g trà cho 500ml nước, tương đương hai muỗng canh vun.
• Nước: dùng nước sôi già, đổ ngập trà.
• Thời gian: hãm 8 - 10 phút, đậy nắp để giữ hương.
• Nước hai: có thể chế thêm nước sôi và hãm lâu hơn khoảng 12 - 15 phút.
• Uống lạnh: hãm đặc hơn một chút, để nguội rồi thêm đá; có thể vắt vài giọt chanh cho ngày hè.

Một vài biến tấu đáng thử

Trà cung đình rất dễ chơi cùng. Bạn có thể thêm vài lát gừng tươi cho ngày mưa lạnh, thêm một thìa mật ong nếu thích ngọt hơn, hoặc pha loãng rồi trộn với nước ép táo làm thức uống cho trẻ con. Một số quán ở Huế còn dùng trà cung đình làm nền cho trà trái cây, và khách rất thích.

Chọn mua và bảo quản

Trà cung đình ngon nhìn được bằng mắt. Cánh hoa cúc còn nguyên, lát hồng táo dày, hạt kỷ tử đỏ tươi chứ không thâm đen, không có nhiều vụn nát dưới đáy túi. Trà không nên có mùi hương quá nồng – đó thường là dấu hiệu của hương liệu thêm vào.

Vì là thảo mộc khô, kẻ thù lớn nhất của trà là độ ẩm. Sau khi mở hộp, hãy kẹp kín miệng túi hoặc trút sang lọ thủy tinh có nắp, để nơi khô ráo, tránh nắng và tránh xa các loại gia vị nặng mùi. Dùng trong khoảng sáu tháng là hợp lý nhất.

Một món quà an toàn cho mọi đối tượng

Khi phải chọn quà mà không biết rõ khẩu vị hay tình trạng sức khỏe của người nhận, trà cung đình là lựa chọn ít rủi ro. Không quá ngọt, không kiêng kỵ phức tạp, không cần bảo quản lạnh, lại đóng hộp đẹp. Với người lớn tuổi, đây gần như luôn là món quà được đón nhận.

Út Huế có hai lựa chọn: hộp giấy 200g dùng hằng ngày và hộp gỗ 300g phối đủ 16 vị dành cho biếu tặng. Nếu người nhận là người mê trà thật sự, bạn có thể cân nhắc thêm trà sen Tịnh Tâm ướp thủ công.

Chiều nay, thử pha một ấm và ngồi yên mười phút xem sao. Bạn có thể xem các loại trà tại gian hàng Út Huế.